Građanin sveta

Radovan Popović je simbol srpske književne biografistike čija su blistava ostvarenja o najznačajnijim imenima naše književnosti (Andrić, Crnjanski, Selomović, Dučić, isidora, Rastko Petrović, Pavić...) mnogim istoričarima književne umetnosti poslužila da odgonetnu najskrivenije tajne (a da to ne priznaju!).

Biografije su u evropskom kontekstu izuzetno važne stvaralačke činjenice – i skoro u svakoj književnosti možemo naći serije izuzetnih biografa. U srpskoj kulturi Radovan Popović je čudesni mag, usamljenik iz čije nepresušne radionice izlaze naročite dragocenosti posebnog rada, vrednosti i značenja...

Jedan od takvih dragulja je biografija o Todoru Manojloviću, Todošu iz Velikog Bečkereka/Petrovgrada – neosporno jednom od najvećih Evropejaca srpske moderne kulture, pored Vinavera, najobrazovanijem piscu proteklog XX veka koji je pisao na nekoliko svetskih jezika i u njima se osećao kao u maternjem (nemački, mađarski, italijanski, francuski...). Najznačajniji mediteranski duh srpskog modernizma, zasad jedini, autor istorije moderne evropske i svetske književnosti (pre Huga Fridriha!), srpski Eliot koji je pre Eliota uspostavio osnove modernog shvatanja književne tradicije... U mnogo čemu neshvaćen, tragičan, nepravedno marginalizovan sve do časa dok njegov rodni grad nije shvatio da je Todoš najveća vrednost "evropsko-mediteranskog" Banata...

Todora Manojlovića Radovan Popović otkriva na izuzetan, strastveno minuciozan istraživački način prikazujući istančano sve strane jedne vrlo složene i veoma zagonetne ličnosti koja zasigurno ide u sami vrh vrednosti moderne srpske kulture.

Gojko Tešić